แผนการจัดการเรียนรู้พระพุทธศาสนา เรื่อง การบริหารจิต

แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1

        หน่วยการเรียนรู้ที่ 7 การบริหารจิตและการเจริญปัญญาเรื่อง  การบริหาร จิต     

กลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม รายวิชา พระพุทธศาสนา

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่  2   ภาคเรียนที่  2    ปีการศึกษา 2554  

ใช้เวลา 2ชั่วโมง                                               ครูผู้สอนครูชไมพร สุนันท์

     ***************************************************************************

1. ตัวชี้วัด/จุดประสงค์การเรียนรู้

         1.1   ตัวชี้วัด

              ส 1.1   ม.2/10   สวดมนต์ แผ่เมตตา บริหารจิต และเจริญปัญญาด้วย อานาปานสติหรือตามแนวทาง

                                       ของศาสนาที่ตนนับถือ

                                      

         1.2   จุดประสงค์การเรียนรู้

                  ด้านความรู้

                       1. รู้และเข้าใจความหมาย ประโยชน์ ความสำคัญ ของการสวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและแผ่เมตตา

                  ด้านทักษะกระบวนการ

                       1. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและแผ่เมตตาได้ถูกต้อง

                       2. ฝึกสมาธิด้วยวิธีอานาปานสติได้

                   ด้านคุณลักษณะ

                       1. สามารถนำหลักการสวดมนต์ แผ่เมตตา บริหารจิตและเจริญปัญญาด้วยอานาปานสติไปใช้ในการ

                           ดำเนินชีวิตประจำวันได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม

                           

2. สาระการเรียนรู้

         2.1  สาระการเรียนรู้แกนกลาง

                  ˜ สวดมนต์แปลและแผ่เมตตา

                            -    รู้และเข้าใจวิธีปฏิบัติและประโยชน์ของการบริหารจิตและเจริญปัญญา

                            -    ฝึกการบริหารจิตและเจริญปัญญาตามหลักสติปัฏฐานเน้นอานาปานสติ

                            -    นำวิธีการบริหารจิตและเจริญปัญญาไปใช้ในชีวิตประจำวัน

         2.2   สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น

                   -

 3. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน

         3.1   ความสามารถในการสื่อสาร

         3.2   ความสามารถในการคิด

                  1)  ทักษะการคิดวิเคราะห์   -  ทักษะการเรียงลำดับ     -  ทักษะการให้เหตุผล

                  2)  ทักษะการนำความรู้ไปใช้

         3.3    ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต

                  1)   กระบวนการปฏิบัติ

4. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด

         การสวดมนต์  แผ่เมตตา  บริหารจิตและเจริญปัญญาด้วยอานาปานสติจะส่งผลต่อการพัฒนาจิตซึ่งจะเป็นพื้นฐานสำคัญอันนำไปสู่การคิดเป็นและดำเนินชีวิตอย่างถูกต้อง

 

5. คุณลักษณะอันพึงประสงค์

         1.  มีวินัย

         2.  ใฝ่เรียนรู้                                                                           

         3.  อยู่อย่างพอเพียง

 

6. กิจกรรมการเรียนรู้ (วิธีสอนแบบบรรยาย วิธีสอนโดยเน้นกระบวนการ : กระบวนการปฏิบัติ)

          ˜ นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 7 เรื่อง การบริหารจิตและการเจริญปัญญา

          ˜ นักเรียนสวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและทำสมาธิก่อนเรียนทุกชั่วโมง

ชั่วโมงที่ 1-2

     ขั้นนำ

 1. ครูให้นักเรียนสวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและทำสมาธิก่อนเรียนโดยใช้เพลงดั่งดอกไม้บานประกอบการนั่งสมาธิ

2. ครูสนทนากับนักเรียนถึงความรู้สึกของนักเรียนขณะที่สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและทำสมาธิก่อนเรียนในทุกชั่วโมง ปัญหาของการทำสมาธิและการแก้ไขปรับปรุงการปฏิบัติ โดยครูช่วยเสนอแนะตามความเหมาะสม

2. ครูอธิบายให้นักเรียนเข้าใจว่า  การฝึกจิตให้เป็นสมาธิมีหลายวิธี แต่มีวิธีหนึ่งที่ทุกคนสามารถปฏิบัติได้ตลอดเวลา คือ การกำหนดลมหายใจเข้าออก ซึ่งเรียกว่า “อานาปานสติ” เมื่อจิตเป็นสมาธิแล้วจะเป็นทางก้าวไปสู่ปัญญา คือ จะอ่าน จะฟัง หรือศึกษาเล่าเรียนเรื่องใด จะคิดตริตรองสิ่งใด จะกระทำสิ่งใดก็จะเกิดความรู้ความเข้าใจและความชำนาญได้ไม่ยาก

    ขั้นสอน

3.  ครูนำภาพบุคคลที่กำลังทำกิจกรรมต่างๆ มาให้นักเรียนดู เช่น

นักเรียนกำลังนั่งฟังครูบรรยาย 

คนกำลังนั่งฟังผู้บรรยายในห้องประชุม

แพทย์กำลังรักษาคนไข้

การทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักรกลที่เสี่ยง

4.  นักเรียนวิเคราะห์ภาพ แล้วตอบคำถาม ดังนี้

      -  ภาพดังกล่าว เป็นภาพอะไร       

      -  กิจกรรมในภาพจะประสบความสำเร็จหรือได้รับผลดีนั้น จะต้องมีส่วนประกอบหรือปัจจัย    สำคัญอะไรบ้าง

5.  ครูเชื่อมโยงให้นักเรียนเข้าใจว่า การกระทำของบุคคลหรือการทำกิจกรรมต่างๆ นั้น จะประสบความสำเร็จอย่างมีประสิทธิภาพ จะต้องมีสมาธิเป็นพื้นฐานของการปฏิบัติ จากนั้นครูและนักเรียนช่วยกันวิเคราะห์ประโยชน์ของการทำสมาธิหรือการบริหารจิต

6.  ครูให้นักเรียนวีดิทัศน์เกี่ยวกับการฝึกสมาธิแบบอานาปานสติ

7. นักเรียนทุกคนทำสมาธิตามกำหนดเวลาที่ครูและนักเรียนตกลงกัน โดยเริ่มปฏิบัติ ดังนี้

        1)  นั่งท่าสมาธิ

        2)  กำหนดลมหายใจ ซึ่งสามารถกำหนดได้หลายวิธี เช่น

                -  นับลมหายใจเข้าออก

                -  กำหนดเฉยๆ ไม่ต้องนับ

                -  สังเกตอาการพองและยุบของท้องขณะหายใจเข้า หายใจออก

                -  ภาวนาในใจว่า  “พุท-โธ” ขณะหายใจเข้าออก

8.  นักเรียนเล่าถึงปัญหาและอุปสรรคในการทำสมาธิ โดยครูเป็นผู้ช่วยแนะนำแนวทางในการแก้ไขปัญหาและอุปสรรค

        ขั้นสรุป

9.  ครูและนักเรียนช่วยกันสรุปหลักการสำคัญที่สุดของการทำสมาธินั้น ต้องฝึกให้มีสติอยู่กับตัวเราทุกขณะ เพราะขณะใดสติอยู่กับตัว จิตจะต้องเป็นสมาธิเสมอ ให้ดู จากไฟล์ PDF ที่ครูจะแจกให้ เรื่อง สมาธิในชิวิตประจำวัน

ไฟล์ PDF เรื่อง สมาธิในชิวิตประจำวัน  art034

10. ครูให้นักเรียนหาโอกาสทำสมาธิอยู่เสมอ ในเวลาว่างหรือในขณะทำงาน เรียนหนังสือ หรือทำกิจกรรมต่างๆ
หรือเวลาก่อนนอน แล้วบันทึกการปฏิบัติตามหัวข้อ ดังนี้

        1)    วัน เดือน ปี ที่ปฏิบัติ

        2)    รายการปฏิบัติ

        3)    ผลที่ได้รับ

        4)    ลายมือชื่อผู้สังเกตพฤติกรรม

 11.  ให้นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียนหน่วยการเรียนรู้ที่ 7 เรื่อง การบริหารจิตและการเจริญปัญญา

7. การวัดและประเมินผล

วิธีการ

เครื่องมือ

เกณฑ์

ตรวจแบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียนหน่วยการเรียนรู้ที่ 7 เรื่อง

การบริหารจิตและการเจริญปัญญา

แบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 7  เรื่อง การบริหารจิตและการเจริญปัญญา

ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์

ประเมินบันทึกการปฏิบัติตน

ในการบริหารจิต

แบบประเมินบันทึกการปฏิบัติตน

ในการบริหารจิต

ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์

 

8. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้

            8.1      สื่อการเรียนรู้

                        1)  หนังสือเรียน พระพุทธศาสนา ม.2

                        2)  หนังสือค้นคว้าเพิ่มเติม

(1)  ญาณสังวร, สมเด็จพระ (เจริญ สุวฑฺฒโน). (2526). หลักพระพุทธศาสนา.กรุงเทพมหานคร : ประกายพรึก 

(2)  วศิน อินทสระ. (2548). หลักธรรมอันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา.กรุงเทพมหานคร : บริษัท เอ. ไอ. เอ จำกัด (เครือนำทอง).

3) ภาพบุคคลที่กำลังทำกิจกรรมต่างๆ มาให้นักเรียนดู เช่น

-  ภาพบุคคลที่กำลังทำงานในที่สูง เช่น การก่อสร้างตึกสูง

-  ภาพการทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักรกลที่เสี่ยงอันตราย

-  ภาพนักเรียนกำลังนั่งฟังครูบรรยาย

-  ภาพคนกำลังนั่งฟังผู้บรรยายในห้องประชุม

-  ภาพแพทย์กำลังรักษาคนไข้

    ฯลฯ

4)   VDO เพลงดั่งดอกไม้บาน

5)   วีดิทัศน์เกี่ยวกับการฝึกสมาธิแบบอานาปานสติ

6)   ไฟล์ PDF เรื่อง สมาธิในชิวิตประจำวัน

            8.2      แหล่งการเรียนรู้

                        1)  ห้องสมุด

                        2)  ห้องจริยธรรมหรือห้องพุทธศาสน์

                        3)    แหล่งข้อมูลสารสนเทศ

                                http://krutubechannel.com/

                                http://www.bp-smakom.org/BP_School/Social/…Ba-ri-Jit.htm

                                http://www.youtube.com/watch?v=G9wp1-SrFvo

 

 

แบบบันทึกการปฏิบัติตนในการบริหารจิต

ระหว่างวันที่………….. เดือน………………… พ.ศ. ……………. ถึงวันที่………… เดือน………………… พ.ศ. …………….
ชื่อ……………………………………………………………………. ชั้น…………………………………. เลขที่…………………………..

วัน เดือน ปี

รายการปฏิบัติ

ผลที่ได้รับ

ลายมือชื่อ

ผู้สังเกตพฤติกรรม

 

     
       
       
       
       
       
       
       
       
       
       
       
       
       
       

 

เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ

ปฏิบัติได้                  20          ครั้งขึ้นไป            =      ดีมาก (4)

ปฏิบัติได้                  15-19     ครั้ง                  =      ดี (3)

ปฏิบัติได้                  10-14     ครั้ง                  =      พอใช้ (2)

ปฏิบัติได้ต่ำกว่า            10           ครั้ง                  =      ปรับปรุง (1)

 

โหลด แบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 7 เรื่อง การบริหารจิตและการเจริญปัญญา

ไฟล์ แบบทดสอบก่อนเรียน

แสดงความคิดเห็น

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s